تبلیغات
همه چی دونی - فحش و ناسزا در دین اسلام

بازدید : مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 1389/06/24

    یكی از نعمتهای با ارزشی كه خداوند متعال به انسان عنایت نموده است نعمت زبان است كه ارزش وجودی آن بركسی پوشیده نیست و از طرفی هم میدانیم كه از نعمتهای الهی ، هم می توان در راه صحیح و هم در راه نادرست بهره گرفت یعنی هر نعمتی كه خداوند به انسان عنایت نموده است قابلیت استفاده ارزشی و ضد ارزشی را داراست مثلا با زبان هم می توان به عبادت پـروردگار و مناجـات با رب الارباب ، مباحثه مسایل علمی و یا مشاوره صحیح دادن به دیگران و ... پرداخت و هم میتوان در راه آزار رساندن به دیگران ، دروغگویی و فحش دادن ... از آن بهره گرفت پس ‍ این انسان است كه باید به اخـتیار سعی كند از نعمتها در مسیر صحیح بهره گیرد و بداند كه : همه نعمتهای الهی در نزد ما اماناتی هستند كه خـداوند متعال برای رسیدن به كمال انسانی به ما عنایت فرموده است و لازمه امانتداری اینست كه انسان امانت را در راه صحیح استفاده نماید و در راه درست از آن بهره گیرد .
    استفاده های غیر صحیح از زبان بسیار زیادند كه بعضی از بزرگان برای زبان بیش از هفتاد آفت را ذكر نموده اند كه یكی از آنها فحش و ناسزاگویی است كه ما در مورد آن در این گفتار اندكی توضیح خـواهیم داد و جایگاه آن را در زندگی انسان از دیدگاه اخلاقی اسلام بیان خواهیم نمود .

    فحش چیست ؟
    فحش عبارت است از اینكه انسان امور بد و زشت را به واسطه كلمات صریح و در بعضی موارد ركیك و زننده بیان نماید و بیشتر اوقات به وسیله الفاظ مربوط به مسایل جنسی (آمیزش) و آلات و متعلّقات آن به كار می رود و افراد لا ابالی و بی شرم و حیا آن عبارات را صریحا بر زبان جاری می كنند و در نكوهش آن همین بس كه انسان ابتداء از به كار بردن چنین الفاظی ابا می كند و لذا انسانهای با شخصیت و شرافتمند چنین كاری را هرگز برای خود نمی پسندند ، بلكه حتی در موقع ضرورت هم با كنایه و رمز به آن اشاره می كنند .

» نكته ای در مورد حیا و كرامت پروردگار عالم
       وَ لا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ فَیَسُبُّوا اللّهَ عَدْواً بِغَیْرِ عِلْمٍ
    ای مؤمنان دشنام ندهید كسانی را كه غیر خدا را می خوانند تا آنها هم دشنام دهند خدا را از روی دشمنی و جهالت .
سوره انعام : 108

    یكی از اصحاب پیامبر گفته است :
    خـداوند با حیا و كریم است عفّت می ورزد و نه تنها الفاظ ركیك را در كلامش نمی آورد بلكه در این امور به كنایه سخن می گوید ، این ادب و عفّت كلام در قرآن و كلام الهی مخـصوص به امور زناشویی نیست بلكه حتی از قضاء حاجـت وبول و غایط هم به كنایه تعبیر می كند و این رمز گونه صحبت كردن به مراتب از صریح و بی پرده سخن گفتن شایسته تراست .
    اما تعبیرهای كه مثل حیوان بودن یا پائین تر از حیوان أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ یَسْمَعُونَ أَوْ یَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلاّ كَالاَْنْع امِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِیلاً سوره فرقان : 44 و غیره در قرآن كریم آمده برای بیان واقعیت است ؛ یعنی فردی كه گناهكار است و غرق در مادیات بدون گوش شنوای حق و تعقل در آن و بدون صفات و آداب انسانی ، در واقع حیوان است و همچون حیوان زندگی می كند .

» فحش و ناسزا در كلام نورانی خاندان رسالت (علیهم السلام)
    منشاء فحاشی و بدگویی را به جرات می توان پستی و خباثت نفس معرفی نمود به گونه ای كه در كلام معصومین علیهم السلام ریشه این صفت را در آغاز شكل گیری انسان یعنی نطـفه جـستجـو می كنند به گونه ای كه رسول مكرم اسلام می فرمایند :

    إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ الْجـَنَّةَ عَلَی كُلِّ فَحَّاشٍ بَذِیٍّ قَلِیلِ الْحَیاءِ لَا یُبَالِی مَا قَالَ وَلَا مَا قِیلَ لَهُ فَإِنَّكَ إِنْ فَتَّشْتَهُ لَمْ تَجِدْهُ إِلَّا لِغَیَّةٍ أَوْ شِرْ كِشَیْطَان .
    خـداوند بهشت را بر هر فحّاش بی آبرو و كم شرمی كه باكی از آنچه گوید و آنچه به او گویند ندارد حرام كرده است ، زیرا اگر درباره او كنجكاوی و بازرسی كنی یا از زناست یا شیطان در نطفه او با پدرش شریك شده است ...
بحار الانوار ج60 ص207

    انسان به خـودی خود و در شرایطی كه از انسانیت خود دور نشده است از به زبان آوردن الفاظ زشت و ركیك امتناع می كند اما كم كم با دور شدن از مدار انسانیت و نزدیكی به محدوده خـصایص حیوانی ذكر چنین الفاظی برایش ‍ عادی می شود و گاهی به عادت تبدیل می شود ، كه به بیان امیر المؤمنین علی (علیه السلام) :

   سُنَّةُ اللِّئامِ قُبْحُ الْكَلامِ
   سنت و منش انسانهای پست بدگویی و بد زبانی است .
غررالحكم ص223

    منشا فحش و ناسزا در كلام انسان گرایش او به پستی و انحراف از مسیر انسانی است و دور شدن از انسانیت و تبعات آن چیزی است كه به هیچ عنوان مورد رضایت و پسند پروردگار عالم نیست .
    پیامبر اعظم اسلام (صلی اللّه علیه و آله و سلّم) می فرماید :

   إِیَّاكُمْ وَالْفُحْشَ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا یُحِبُّ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ
   از فحش بر حذر باشید زیرا خدای تعالی ناسزا و بدگویی را دوست ندارد .
بحارالانوار ج76 ص110

    و می فرماید :

   الْجنَّةُ حرامٌ علی كُلِّ فاحِشٍ انْ یدخُلها .
    دخول در بهشت بر فحّاش حرام است .
مجموعة ورام ج1 ص110

   و می فرماید :

   یا عَائِشَةُ إِنَّ الْفُحْشَ لَوْ كَانَ مُمَثَّلًا لَكَانَ مِثَالَ سَوْءٍ
   ای عایشه اگر فحش بصورت انسانی متمثّل می شد حتما بد انسانی بود .
الكافی ج2 ص326

    و فرمود :

   سِبابُ المُسْلِمِ فُسُوقٌ و قِتالُهُ كُفرٌ .
   بد گفتن به مسلمان فسق و جنگ با او كفر است .
بحارالانوار ج71 ص246

   قَالَ رَسُولُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْحَیِیَّ الْحَلِیم ... أَلَا وَإِنَّ اللَّهَ یُبْغِضُ الْفَاحِشَ الْبَذِیَّ ...
   خـداوند بنده با حیای بردبار و ... را دوست دارد ، و فحش گوی بی شرم و ... را دشمن دارد .
بحارالانوار ج93 ص156

» اثرات مخرب فحش در زندگی انسان
    1 ـ فحش دادن موجب از بین رفتن علاقه بین برادران دینی و ایجاد دشمنی و كینه توزی بین آنها می شود و چه بسا به خاطر یك حرف زشت برای هممیشه رابطه دو دوست و یا حتی دو برادر قطـع و حتی محبت بین آنها به كینه مبدل شود ، علاوه بر اینكه به گفته ضرب المثل مشهور زخم شمشیر التیام می پذیرد ولی زخم زبان التیام ندارد و بسا كه تا آخر عمر این حرف در ذهن طرف باقی بماند .
    پـیامبر مكرم اسلام حضرت محمد ابن عبدالله (صلی الله علیه و آله و سلم) در وصیتی كه به مردی از بنی تمیم دارند می فرمایند :

   لاَ تَسُبُّوا النّاسَ فَتَكْتَسِبُوا الْعَدَاوَةَ بَیْنَهُمْ .
   به مردم دشنام مدهید زیرا باعث میشود كه از آنها كسب عداوت و دشمنی كنید .
الكافی ج2 ص360

    در جای دیگر امام علیه السلام می فرماید :

   سُوْءُ الْمَنْطِقِ یُُزْرِی بِالْقَدرِ وَیُفْسِدُ الاُخُوَّةَ
   بدگویی و هرزه گویی قدر و منزلت انسان را پایین می آورد و اخوت (برادری و دوستی) را از بین می برد .
غررالحكم ص223

    و همچنین در وصیت مولای متقیان علی (علیه السلام) آمده است كه :

   وَ لَا تَتَكَلَّمُوا بِالْفُحْشِ فَإِنَّهُ لَا یَلِیقُ بِنَا وَلَا بِشِیعَتِنَا وَإِنَّ الْفَاحِشَ لَا یَكُونُ صَدِیقاً
   در كلامتان از فحش استفاده نكنید چرا كه فحش و بدزبانی زیبنده ما خاندان و شیعیان ما نیست و انسان فحاش شایستگی و لیاقت دوستی را ندارد .
مستدرك الوسائل ج12 ص82

    2 ـ به بیان معصومین و ائمه دین (علیهم صلوات الله اجمعین) فحش و ناسزا گویی انسان را از اسلام دور و به نفاق وكفر نزدیك می كند .
    لذا پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :

   إِنَّ الْفُحْشَ و التَّفَحُّشَ لَیْسَا مِن الاِسْلامِ فِی شیْءٍ
   هرزه گویی و بد زبانی از صفات اسلام نیست (با اسلام سازگار نیست)
مجموعة ورام ج1 ص110

    و فرمود :

   الَبذَاءُ وَالَبیَانُ شُعبَتَانِ مِنَ النِّفَاقِ
   هرزه گوئی و پـرده دری دو شعبه از شعبه های نفاق و دوروئی است (و روایت شده است كه مراد از بیان [ در اینجا : ] كشف و اظهار چیزی است كه كشف و اظهار آن جائز نیست .)
مجموعة ورام ج1 ص110

    3 ـ وبال و نتیجـه بد زبانی در همین دنیا دامنگیر صاحبش می شود و او در همین دنیا گرفتار می شود چرا كه فحاشی وبدگویی بركت را از زندگی انسان می برد ، امام معصوم علیهم السلام می فرماید :

   مَنْ فَحُشَ عَلَی أَخـِیهِ الْمُسْلِمِ نَزَعَ اللَّهُ مِنْهُ بَرَكَةَ رِزْقِهِ وَوَكَلَهُ إِلَی نَفْسِهِ وَأَفْسَدَ عَلَیْهِ مَعِیشَتَهُ
   كسی كه به برادر دینی اش فحش دهد خداوند بركت را از روزی او برمی دارد و او را به حال خود رها می نماید وزندگانی را بر او تنگ می گیرد .
الكافی ج2 ص326

    در جای دیگر علی (علیه السلام) میفرماید :

   مَن سََََاءَ لَفْظُهُ سَاءَ حَظُّهُ
   كسی كه كلامش زشت و نكوهیده باشد بهره اش از زندگی بد خواهد بود .
غررالحكم ص223

    4 ـ خـداوند متعال انسانهای بدگو و فحش دهنده رادر آخرت به عذابهای دردناكی مبتلا خواهد نمود همانگونه كه پیامبر اعظم می فرمایند :

   أَرْبَعَةٌ یَزِیدُ عَذَابُهُمْ عَلَی عَذَابِ أَهْلِ النَّارِ إِلَی أَنْ قَالَ وَرَجُلٌ یَسْتَلِذُّ الرَّفَثَ وَالْفُحْشَ فَیَسِیلُ مِنْ فِیهِ قَیْحٌ وَدَمٌ
   چهار نفرند كه عذاب آنها سبب زیاد شدن عذاب دوزخیان می شود ... و یكی از آنها مردی است كه بافحش (بدزبانی) دنبال لذت جویی است كه پیوسته چرك از دهان او در جهنم روان و سبب زیاد شدن عذاب دوزخیان می شود .
مستدرك الوسائل ج12 ص82

    و امام صادق علیه السلام فرمودند :

   الْبَذَاءُ مِنَ الْجَفَاءِ وَالْجَفَاءُ فِی النَّار
   بد زبانی از جفا كاری است ، و جفا كاری در آتش است .
بحارالا نوار ج1 ص149

    و در جای دیگر فرمودند :

   مَنْ خَافَ النَّاسُ لِسَانَهُ فَهُوَ فِی النَّار
   هر كه مردم از زبان او بترسند در آتش خواهد بود .
الكافی ج2 ص327

    و بالاخره پیامبر مكرم اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :

   شَرُّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ الَّذِینَ یُكْرَمُونَ اتِّقَاءَ شَرِّهِمْ
   بدترین مردم نزد خدا در قیامت كسانی اند كه مردم از بیم شرّ آنها اكرام و احترامشان كنند .
الكافی ج2 ص327

» جواب دشنام دهنده چیست ?
    خداوند متعال در قرآن مجید می فرماید :

   وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْناً وَإِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاما
   بندگان خـالص خداوند كسانی هستند كه در روی زمین به نرمی و راهوار راه می روند و زمانی كه مخاطب انسانهای جاهل قرار می گیرند به سلامت از كنار آنها در می گذرند .
فرقان : 63

    تا جـایی كه امكان دارد انسان باید در برخورد با اینگونه انسانها سعه صدر داشته باشد و عكس العمل نشان ندهد وحتی آنها را مورد مهر و ملاطفت قرار دهد و به درستی سیره معصومین ما بر این بوده است .
    یكى از بستگان امام سجاد علیه السلام در حضور جمعى به آن گرامی ناسزا گفت و رفت ، امام به حاضران فرمود : گفتار او را شنیدید ، اكنون دوست دارم همراه من بیایید تا پاسخ مرا بشنوید . گفتند : همراه شما مى آییم و چه خوب بود همان وقت كه بدگویی میكرد شما و ما پاسخش را میدادیم .
    امام با آنان به سوى خانه ی آن ناسزاگو رفت ، و در راه این آیه را كه اوصاف عالى برخى از مؤمنان را شرح میدهد قرائت میفرمود :

   وَ الْكاظِمینَ الْغَیْظِ وَالْعافینَ عَنِ النّاسِ وَاللهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ
   و فرو خورندگان خشم و درگذرندگان از مردم و خداوند نیكوكاران را دوست می دارد .
آل عمران : 134

   همراهان كه نخست گمان دیگرى داشتند دریافتند امام برای تلافی نمى رود . به خانه ی آن مرد رسیدند و امام او راصدا زد و فرمود به او بگویید (علی بن الحسین) آمده است . او به گمان آنكه امام علیه السلام براى تلافى آمده خود را آماده ى ستیز ساخت و بیرون آمد . امام فرمود : برادرم تو چند دقیقه پیش نزد من آمدى و حرفهایى زدى ، اگر آنچه گفتى در من هست از خدا می خواهم مرا بیامرزد و اگر در من نیست از خدا می خواهم ترا بیامرزد . نرمش عظیم امام مرد را شرمنده ساخت ، پیش آمد و پیشانى امام را بوسید و گفت : آنچه گفتم در شما نبود و اعتراف می كنم كه خود به آنچه گفتم سزاوارترم .
    و روایت شده است كه شخصی در محضر پیغمبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم به أبو بكر دشنام داد و او ساكت بود وچون أبو بكر به تلافی آغاز كرد ، پیغمبر صلّی اللّه علیه و آله برخاست و به او خطاب كرد : فرشته ای از جانب تو به اوجواب می داد ، و چون به سخـن آمدی فرشته رفت و شیطان آمد و در مجلسی كه شیطان در آن است من نمی نشینم
    البته بر كسی پـوشیده نیست كه مساله امر به معروف و نهی از منكر با حفظ مراتب و شرایط به كمال قوت خـویش ‍ باقی است و ما به خاطر بدیهی بودن این مساله كه وظـیفه هر انسان متعهدی با دینی امر به معروف و نهی از منكر است به این مساله به طور جداگانه نپرداختیم .

» تذكر نهایی
    در جـامعه امروزی مخـصوصا در شهرهای بزرگ فحش در شكل قدیم خود به مراتب كمتر از گذشته است ولی باز هم زیاد است و متاسفانه عده ای زشتی این مساله برایشان عادی شده است و این قضیه در مسایل حساسی همچون هنگام رانندگی و ... خیلی خودنمایی می كند كه باید با فضا سازی فرهنگی و روشنگری توسط آحاد انسانهای متعهد این حقیقت را به جامعه بقبولانیم كه شان انسان بسیار بالاتر از اینست كه از جـملات ركیك و مبتذل در كلامش ‍ استفاده كند و زبانی را كه برای نیایش با پروردگار در اختیار ما قرار گرفته است به این امور زشت آلوده نماییم .
    بزرگان دین ما سیره شان بر این بوده است كه نه تنها زبان را به فحش آلوده نمی نمودند كه حتی امور عادی را هم باظرافت خاصی بیان می نمودند كه خدای نكرده بوی بد زبانی از آن به مشام نرسد مثلا می فرمایند : اگر كسی عیب ونقصی دارد كه از آن شرم می كند ـ (و این حقیقتی است كه هر كس نسبت به یادآوری كمبود و نقص خود توسط دیگران حساسیت بالای دارد) ـ ، اگر ذكر آن ضروری شود شایسته نیست كه با الفاظ صریح بیان شود مثل پیسی وكچلی و امثال این ها [ مثلا اگر كسی بخواهد علّت پـیسی یا كچلی را بپـرسد نگوید تو در چه وقت پـیس یا كچل شدی ؟ ] بلكه به كنایه و با عبارات غیر صریح بگوید : این عارضه كی برای شما روی داد ؟ و مانند آن ، زیرا تصریح به این ها داخل در بی ادبی و بد زبانی است .
    خداوند به ما توفیق دوری از این رذیله اخلاقی را عنایت فرماید .




طبقه بندی: دین و اسلام، 
ارسال توسط وحید استیری
آرشیو مطالب
صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
با كلیك بر بروی عكس شانس خود را برای برنده شدن در جایزه 8700 دلاری امتحان كنید
درآمد ثابت ماهیانه